الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
231
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
216 و من خطبة له عليه السّلام خطبها بصفّين از خطبههاى امام عليه السّلام است كه در صفّين ايراد فرمود . « 1 » خطبه در يك نگاه اين خطبه از خطبههاى مهم نهج البلاغه است كه امام عليه السّلام در زمان و مكان خاصّى ؛ يعنى در جنگ صفّين ايراد فرموده و مباحث مهمّى را در بردارد و عمدتا از چهار بخش تشكيل شده است : 1 . در بخش اوّل از حقوق متقابل والى و رعيت ( زمامداران و تودههاى مردم ) سخن مىگويد . به بيان قانونى كلّى دربارهء حقوق مىپردازد و مىفرمايد : حق ، همواره دو سويه است ؛ هركس بر ديگرى حق دارد او نيز به نوعى داراى حق بر آن
--> ( 1 ) . سند خطبه : در كتاب مصادر نهج البلاغه ذيل اين خطبه آمده است كه اين خطبه را قبل از سيّد رضى ، مرحوم كلينى در روضهء كافى ، ج 8 ، ص 352 ، از امام باقر عليه السّلام نقل كرده است البتّه آنچه در كافى آمده بيش از آن است كه در نهج البلاغه آمده ، و بعضى از الفاظش با عبارات نهج البلاغه متفاوت است ، بىآنكه در معنا تغييرى به وجود آمده باشد . ( مصادر نهج البلاغه ، ج 3 ، ص 129 ) .